Podatki – poradniki

Zjawisko szkodliwej konkurencji podatkowej stanowi jedno z najpoważniejszych prawnych wyzwań w dobie globalizacji. Postępujące umiędzynarodowienie obrotu pieniężnego sprawia, iż towarzyszące mu patologie również wykraczają poza granice jednego państwa. Transgraniczny charakter przepływów finansowych zazwyczaj zmniejsza ich transparentność i utrudnia ustalenie źródła ich przedmiotu oraz ostatecznego beneficjenta. Skala tego problemu jest olbrzymia, o czym dobitnie świadczą dane statystyczne. Wykorzystywanie możliwości, jakie dają ustawodawstwa stosujące szkodliwą konkurencję podatkową corocznie powoduje na świecie utratę setek miliardów wpływów budżetowych, choć wziąwszy pod uwagę, iż istniejące szacunki w tej mierze oparte są na ujawnionych przypadkach naruszeń prawa, należy domniemywać, że powyższe dane stanowią jedynie „wierzchołek góry lodowej” i nie oddają w pełni rzeczywistej skali tego problemu. Szkodliwa konkurencja podatkowa powoduje poważne zagrożenia dla prawidłowości międzynarodowego obrotu kapitałowego oraz zgodnego z prawem poboru fiskalnych i pozafiskalnych należności budżetowych.

Przedmiotem niniejszej pracy jest problematyka prawna szkodliwej konkurencji podatkowej w szerokim funkcjonalnym ujęciu, obejmującym zarówno unikanie opodatkowania, jak i pranie pieniędzy. W stricte podatkowym aspekcie niniejsza praca koncentruje się na podatkach dochodowych, gdyż znaczenie podatków innych niż dochodowe jest w analizowanym zakresie znacznie mniejsze. Analiza zjawiska szkodliwej konkurencji podatkowej została dokonana z uwzględnieniem jej wszelkich form zjawiskowych w szerokim ujęciu, obejmującym nie tylko jej stricte podatkowy aspekt sprowadzający się do unikania opodatkowania dochodu, ale także szczególne sposoby wykorzystania tego zjawiska, w których uniknięcie bądź uchylenie się od opodatkowania w kraju, samo w sobie nie jest celem podmiotu podejmującego zmierzające ku temu działania, lecz metodą na wprowadzenie do legalnego obiegu prawnego środków finansowych pochodzących z przestępstwa poprzez ich korzystne opodatkowanie za granicą. W tym aspekcie dorobek ustawodawstwa karnego został przyjęty za będący poza przedmiotem analizy. Niniejsza praca dotyczy stanu prawnego na dzień 1 czerwca 2011 r. i obejmuje okres od 1990 r. Przyjęcie powyższej cezury czasowej zostało podyktowane faktem, iż dopiero przemiany ustrojowe, jakie dokonały się w Polsce w tym czasie sprawiły, iż w związku z demokratyzacją i urynkowieniem gospodarki, a w szczególności umożliwieniem dokonywania transgranicznych przepływów pieniężnych zarówno z, jak i do kraju, pojawił się problem unikania opodatkowania poprzez wykorzystanie zjawiska szkodliwej konkurencji podatkowej. Jednocześnie uchylanie się od opodatkowania nabrało większego praktycznego znaczenia. Taka cezura czasowa jest więc istotna z perspektywy polskiego prawnika, albowiem powyższy problem dotyczy Polski właśnie od tego czasu. Co więcej, szkodliwa konkurencja podatkowa jest zjawiskiem czasowym. Systemy prawne poszczególnych państw częstokroć ewoluują podobnie, ale w różnych strumieniach czasowych, przez co państwa te stają się konkurencyjne względem siebie dopiero w okresie czasu, a nie w danej chwili, stąd ocena ich konkurencyjności względem siebie jest możliwa w szerszej perspektywie czasowej. Stwierdzenie to należy odnieść w jednakowym stopniu do szkodliwej konkurencji podatkowej będącej typową dla czasów współczesnych pokojową formą rywalizacji gospodarczej poszczególnych państw. Okres 20 lat, którego niniejsza praca dotyczy jest – zdaniem autora – wystarczający do oceny jej przedmiotu.

Zasadniczym celem niniejszej pracy jest wykazanie, iż zjawisko szkodliwej konkurencji podatkowej w znacznej mierze nie sprowadza się do unikania opodatkowania legalnie osiągniętego dochodu kosztem prawnopodatkowych należności budżetowych w państwie jego źródła, a wręcz przeciwnie, jego istotą jest opodatkowanie dochodu z tą różnicą, że dochodu pochodzącego z przestępstwa z reguły popełnionego w państwie macierzystej rezydencji podatkowej podatnika, czego skutkiem jest możliwość wprowadzenia tak uzyskanego kapitału do legalnego obiegu prawnego. Dowód powyższej tezy przesądza o krytyce dotychczasowego ujęcia tego zjawiska w piśmiennictwie, które wiąże szkodliwą konkurencję podatkową niemal wyłącznie z unikaniem opodatkowania dochodu pochodzącego z legalnego źródła. Jeżeli więc opodatkowanie nielegalnie uzyskanego dochodu stanowi jeden z najskuteczniejszych sposobów wprowadzenia tych środków do legalnego obiegu prawnego, to wziąwszy pod uwagę szczególne regulacje szkodliwych podatkowo ustawodawstw adresowane do podmiotów zagranicznych, wysoce prawdopodobnym jest przestępcze pochodzenie istotnej części trafiającego do nich z zagranicy kapitału. Tym samym zasadnym jest odpowiednie poszerzenie dotychczasowego doktrynalnego ujęcia problematyki szkodliwej konkurencji podatkowej o zjawisko prania pieniędzy poprzez ich opodatkowanie, co w znaczący sposób zwiększa skalę omawianego problemu. Najnowsze szacunki dotyczące globalnej kwoty brudnych pieniędzy wprowadzanych corocznie do legalnego obiegu prawnego wskazują, iż waha się ona pomiędzy 1,5 biliona a aż 3 bilionami dolarów rocznie. Nie ulega więc najmniejszej wątpliwości, iż skala zjawiska prania pieniędzy jest olbrzymia i należy do największych problemów światowego obrotu finansowego, jednocześnie wykrywalność przestępczości w tym zakresie jest znikoma i w przypadku wykorzystywania w tym procederze ustawodawstw stosujących szkodliwą konkurencję podatkową wiąże się z licznymi trudnościami dowodowymi. Z powyższych względów problematykę szkodliwej konkurencji podatkowej należy zakwalifikować jako mającą fundamentalne znaczenie dla prawidłowości międzynarodowego obrotu kapitałowego i zgodnego z prawem poboru podatków, a także innych wpływów budżetu państwa, co zdaniem autora, w pełni uzasadnia podjęcie badań w tym zakresie.

Powstanie niniejszej pracy jest efektem zainteresowań autora dotyczących problematyki nieuczciwej konkurencji podatkowej sięgających połowy 2005 r. Podczas przygotowywania niniejszej publikacji, w związku z pojawieniem się oznak międzynarodowego kryzysu gospodarczego (finansowego) oraz jego intensyfikacją, nastąpiły daleko idące zmiany w świadomości światowych czynników decyzyjnych (politycznych) co do ciężaru gatunkowego zjawiska szkodliwej konkurencji podatkowej i jej znaczenia dla prawidłowości funkcjonowania światowego systemu finansowego. Międzynarodowy kryzys gospodarczy przewartościował dotychczasowe spojrzenie na powyższy problem, stawiając go w kręgu bezpośredniego zainteresowania liderów państw rozwiniętych niestosujących wobec siebie nieuczciwych praktyk podatkowych. Ukoronowaniem tych bezprecedensowych zmian są ustalenia tzw. grupy G20, zrzeszającej państwa dwudziestu największych gospodarek świata, podjęte w dniu 2 kwietnia 2009 r. w Londynie, mówiące m.in. o konieczności eliminacji „rajów podatkowych”, które muszą zaakceptować wspólny, międzynarodowy standard współpracy w szeroko rozumianych sprawach podatkowych. Tak stanowcze stwierdzenia padły po raz pierwszy w historii istnienia zjawiska szkodliwej konkurencji podatkowej, a co więcej zostały sformułowane przez liderów państw dwudziestu największych gospodarek świata, które ponad wszelką wątpliwość mają zarówno prawne, jak i faktyczne możliwości skutecznej walki z państwami (terytoriami) stosującymi z ich perspektywy szkodliwą konkurencję podatkową. Ponadto, można zasadnie stwierdzić, iż zaczęto dostrzegać istotę problemu szkodliwej konkurencji podatkowej, albowiem walka z państwami (terytoriami) odmawiającymi współpracy międzynarodowej w zakresie spraw o podatkowym charakterze została uznana za jeden z priorytetów państw grupy G20. Jednocześnie „raje podatkowe” zostały uznane za jeden z rodzajów reżimów, których destrukcyjny wpływ dla światowej gospodarki zasadniczo sprowadza się do nierespektowania międzynarodowych standardów współpracy w sprawach podatkowych, a nie do stosowania znacząco niższego poziomu opodatkowania dochodu lub majątku. W związku z londyńskim szczytem grupy G20 została przygotowana przez OECD zaktualizowana lista państw (terytoriów) nieakceptujących bądź akceptujących jedynie częściowo międzynarodowy standard wymiany informacji dla celów podatkowych. W świetle powyższych ustaleń grupy G20 państwa, które znalazły się na tej liście w razie niezaakceptowania w pełni ustalonego wolą większości międzynarodowego standardu wymiany informacji w sprawach podatkowych powinny liczyć się z bardzo poważnymi sankcjami, których dotkliwość będzie daleko odbiegać od dotychczas podejmowanych działań6. Efektem tej międzynarodowej presji na państwa (terytoria) odmawiające podjęcia międzynarodowej współpracy podatkowej jest gwałtowny wzrost liczby umów gwarantujących międzynarodową współpracę podatkową ze strony państw (terytoriów) dotychczas tej współpracy konsekwentnie odmawiających. Dynamika zmian w powyższym zakresie nie ma precedensu w historii istnienia zjawiska szkodliwej konkurencji podatkowej.

Międzynarodowy kryzys gospodarczy położył kres dotychczasowemu podejściu do reżimów szkodliwych podatkowo, które nie mogą już liczyć na funkcjonowanie na światowych rynkach na takich samych zasadach. Zaistniałe negatywne zmiany w światowej gospodarce, a w szczególności w międzynarodowym systemie finansowym są w pewnej części konsekwencją „miękkiego” podejścia do zagadnienia nieuczciwej konkurencji podatkowej, która mając niemal nieograniczoną przestrzeń prawną przez ostatnie lata rozwijała się w niezwykle dynamiczny sposób, wyrządzając poważne szkody podatkowym i pozapodatkowym wpływom budżetowym państw rozwiniętych oraz powodując poważne nieprawidłowości w międzynarodowym obrocie finansowym. Zapowiedzi liderów państw dwudziestu największych gospodarek świata o wyeliminowaniu „rajów podatkowych” potwierdzają nieuchronnie zbliżający się koniec pewnej epoki funkcjonowania państw (terytoriów) stosujących nieuczciwą konkurencję podatkową.

Niniejsza książka składa się z pięciu rozdziałów. Pierwszy rozdział dotyczy doktrynalnego ujęcia zjawiska szkodliwej konkurencji podatkowej w kontekście idei suwerenności państwa. Analiza ta została podyktowana koniecznością odpowiedzi na pytanie czy suwerenne państwo może tolerować konkurencję podatkową, w szczególności szkodliwą i czy w ogóle można mówić o szkodliwej konkurencji podatkowej pomiędzy suwerennymi podmiotami prawa międzynarodowego, a jeśli tak, to w świetle jakiej koncepcji suwerenności. Odpowiedź na powyższe pytania jest podstawowym celem omawianego rozdziału. Konkluzją rozważań w tym zakresie jest zdefiniowanie pojęcia „szkodliwej konkurencji podatkowej” w świetle dotychczasowego dorobku nauk prawnych oraz uznanie jej za naturalny stan międzypaństwowego obrotu gospodarczego. Postawiona została cezura pomiędzy konkurencją podatkową nieszkodliwą oraz szkodliwą oraz przeprowadzona została dalsza wewnątrzpojęciowa typologia szkodliwej konkurencji podatkowej. Podział szkodliwej konkurencji podatkowej na występującą w zwykłej i w kwalifikowanej postaci został oparty o kryterium rzeczywistego poziomu opodatkowania danym podatkiem oraz kryterium braku współpracy międzynarodowej ze strony danego państwa (terytorium) z odpowiednimi organami innego państwa w zakresie spraw podatkowych i karnoskarbowych. Jeżeli ze względów stricte podatkowych jakieś państwo, bądź autonomiczne podatkowo terytorium, zostało uznane za stosujące szkodliwą konkurencję podatkową, a jednocześnie prowadzi ono współpracę międzynarodową w sprawach podatkowych i karnoskarbowych, udzielając w tym zakresie pomocy prawnej, to jego systemowi prawnemu można przypisać „jedynie” jej zwykłą postać. Jeżeli natomiast badane państwo lub terytorium nie tylko oferuje podmiotom zagranicznym przynajmniej dwukrotnie niższy bezwzględny poziom opodatkowania danym podatkiem, ale także nie współpracuje z innymi państwami w sprawach o podatkowym i karnoskarbowym charakterze, nie udzielając w tym zakresie jakichkolwiek informacji, to szkodliwa konkurencja podatkowa występuje w systemie prawnym tego państwa (terytorium) w zdecydowanie groźniejszej, nie tylko podatkowo, kwalifikowanej postaci. Tym samym w ocenie charakteru szkodliwej konkurencji podatkowej w niniejszej pracy decydujące znaczenie ma czynnik niematerialnoprawny – fakt współpracy międzypaństwowej w zakresie spraw podatkowych i karnoskarbowych pomiędzy odpowiednimi organami danych państw. Cokolwiek bowiem ustawodawca krajowy napisze w dziedzinie podatków, to ma to znaczenie w odniesieniu do obrotu finansowego z innym państwem (terytorium) tylko wtedy, gdy system prawny tego innego państwa (terytorium) przewiduje współpracę z państwem oceniającym jego ustawodawstwo pod kątem stosowania szkodliwej konkurencji podatkowej. Rozgraniczenie szkodliwej konkurencji podatkowej w zwykłej oraz w kwalifikowanej postaci jest szczególnie istotne ze względów funkcjonalnych, albowiem realne możliwości wykorzystania tego zjawiska są diametralnie różne w zależności od stopnia jego szkodliwości.

Drugi rozdział poświęcony jest metodom wykorzystywania zjawiska szkodliwej konkurencji podatkowej. Jako pierwsze zostały opisane klasyczne metody wykorzystywania ustawodawstw stosujących szkodliwą konkurencję podatkową odnoszące się do osób prawnych i osób fizycznych, w szczególności zaś: • transfer kapitału do spółki zależnej mającej siedzibę w państwie (terytorium) stosującym szkodliwą konkurencję podatkową,

• nabywanie korzyści umownych,

• transfer zysków,

• zmiana miejsca zamieszkania osoby fizycznej, a także wszelkie odmiany tych metod.

W dalszej kolejności omówiona została problematyka wykorzystywania zjawiska szkodliwej konkurencji podatkowej w procederze transgranicznego prania pieniędzy poprzez ich opodatkowanie. Następnie na podstawie analizy porównawczej systemów prawnych oraz pozaprawnych przymiotów państw i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową oraz umożliwiających na swym terytorium wprowadzanie do legalnego obiegu prawnego środków finansowych pochodzących z przestępstwa popełnionego zagranicą, została sformułowana teza o tożsamości państw i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w kwalifikowanej postaci oraz umożliwiających pranie pieniędzy. Te same cechy systemu prawnego, które w świetle dotychczasowego dorobku nauk prawnych oraz istniejącego ustawodawstwa pozwalałyby uznać dany system prawny za stosujący szkodliwą konkurencję podatkową w kwalifikowanej postaci umożliwiają jednocześnie wprowadzanie do legalnego obiegu prawnego środków finansowych pochodzących z czynu zabronionego popełnionego zagranicą. Skoro państwa i terytoria stosujące szkodliwą konkurencję podatkową w kwalifikowanej postaci umożliwiają pranie pieniędzy, to walcząc z nimi przeciwdziała się jednocześnie przestępstwu prania pieniędzy, jak i unikaniu opodatkowania legalnie osiągniętego dochodu. Oczywiście ze względu na brak współpracy tych reżimów prawnych z organami aparatu skarbowego i wymiaru sprawiedliwości państw źródła transferowanego do nich kapitału bądź państw rezydencji podatkowej ostatecznych beneficjentów tych środków nie ma możliwości ustalenia ich rzeczywistego pochodzenia, wielkości przepływów kapitałowych, a także tożsamości uczestniczących w nich podmiotów. Nie sposób zatem stwierdzić czy dany kapitał został wytransferowany w celu zmniejszenia wymiaru należnego z tytułu jego osiągnięcia podatku w państwie jego źródła, co stanowi działanie in Freudem legis, czy też motywem wytransferowania tych środków do państwa, które nie tylko oferuje podmiotom zagranicznym znacząco niższe opodatkowanie ich dochodów, ale również nie współpracuje w sprawach podatkowych i karnoskarbowych z władzami tego pierwszego państwa, było wprowadzenie tych środków do legalnego obiegu prawnego poprzez ich korzystne opodatkowanie, a źródło pochodzenia tych środków ma przestępczy charakter. Możliwe są także transfery środków finansowych pochodzących z przestępstwa z reżimów szkodliwych podatkowo do państw rezydencji podatkowej ich beneficjentów (np. do Polski), co może prowadzić do opodatkowania tych środków i wprowadzenia ich do legalnego obiegu prawnego w państwach rezydencji podatkowej ich beneficjentów. W takim przypadku organy państwa rezydencji podatkowej beneficjentów tych środków również nie mają realnych możliwości ustalenia ich rzeczywistego źródła, które  zostało ukryte poprzez powiązanie tych środków z legalnym, choć faktycznie nieistniejącym źródłem przychodów w państwie stosującym szkodliwą konkurencję podatkową w kwalifikowanej postaci. Osobiście autor niniejszej pracy staje na stanowisku, że ze względu na stopień społecznej szkodliwości przestępstwa prania pieniędzy warto poświęcić możliwość prowadzenia korzystnej polityki fiskalnej przez przedsiębiorców poprzez transfer kapitału do wyżej wymienionych państw i terytoriów, zakazując w bezwzględny i bezwyjątkowy sposób transferu kapitału zarówno z, jak i do państw i terytoriów stosujących kwalifikowaną postać szkodliwej konkurencji podatkowej. Problem rzeczywistej skali problemu prania pieniędzy poprzez opodatkowanie w ustawodawstwach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w kwalifikowanej postaci został omówiony w rozdziale trzecim poświęconym szczególnym sposobom wykorzystania tego zjawiska.

Rozdział ten ma fundamentalne znaczenie, a jego najważniejszym celem jest dowód twierdzenia, iż państwa i terytoria stosujące szkodliwą konkurencję podatkową w kwalifikowanej postaci mogą być w znacznej mierze wykorzystywane nie w celu zmniejszenia wymiaru opodatkowania dochodu osiągniętego zagranicą z legalnego źródła, ale w celu prania pieniędzy poprzez ich opodatkowanie w tych reżimach prawnych oraz tworzenie fikcyjnych źródeł przychodów, które „legalizują” transfery nielegalnie uzyskanych środków finansowych z tych państw i terytoriów (teza o falsyfikacji problemu szkodliwej konkurencji podatkowej). W dotychczasowym ujęciu doktrynalnym problematyka szkodliwej konkurencji podatkowej obejmuje jedynie wykorzystanie zagranicznych ustawodawstw w celu zmniejszenia wymiaru podatków płaconych w państwie macierzystej rezydencji podatkowej podatnika podejmującego te działania, co stanowi z perspektywy tego państwa działanie in fraudem legis. Takie ujęcie problematyki szkodliwej konkurencji podatkowej eliminuje z jej zakresu przedmiotowego wszelkie działania podatników, które nie prowadzą na gruncie obowiązującego prawa do bezzasadnego uniknięcia opodatkowania, co w opinii autora obarczone jest błędem. Prawo podatkowe może bowiem służyć innym niż unikanie opodatkowania celom, w szczególności może być wykorzystane w procederze transgranicznego prania pieniędzy. Wówczas nie dochodzi do uszczuplenia prawno-podatkowych należności budżetowych w państwie źródła tych środków, gdyż opodatkowanie dotyczy wyłącznie dochodów pochodzących z legalnego źródła, a dochód pochodzący z przestępstwa podlega co do zasady w całości przepadkowi na rzecz państwa. Jednakże, kluczem do sukcesu tych przestępczych działań są korzystne regulacje prawa podatkowego obowiązujące na danym terytorium, bez których mający przestępcze pochodzenie kapitał w ogóle nie zostałby tam wytransferowany, a zatem podstawy omawianego problemu mają w pełni podatkowy charakter. Możliwości wykorzystania zjawiska szkodliwej konkurencji podatkowej w kwalifikowanej postaci są więc istotne przede wszystkim dla podmiotów dysponujących kapitałem pochodzącym z czynu zabronionego i chcących ten kapitał wykorzystać w legalnym obrocie prawnym, a poszczególne regulacje normatywne przesądzające o stosowaniu w danym ustawodawstwie szkodliwej konkurencji podatkowej w kwalifikowanej postaci umożliwiają przede wszystkim pranie pieniędzy, a nie quasi legalne zmniejszanie zobowiązań podatkowych dotyczących kapitału pochodzącego z legalnego źródła. Na uwagę zasługuje także fakt, iż prawo bankowe oraz konstrukcja systemu bankowego państw i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w kwalifikowanej postaci nie tylko nie ogranicza, ale wręcz umożliwia pranie pieniędzy. W tym kontekście szczególnie krytycznie należy odnieść się do swoistego domniemania legalności pochodzenia kapitału będącego w obiegu bankowym, co jest całkowicie bezzasadne w odniesieniu do państw i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w kwalifikowanej postaci. Istotą omawianego problemu nie jest więc unikanie opodatkowania, lecz właśnie opodatkowanie, tyle tylko, że dochodów pochodzących z przestępstw, które w każdym praworządnym systemie prawnym powinny podlegać konfiskacie na rzecz państwa, a nie opodatkowaniu. Poziom podatków nie ma decydującego znaczenia dla kierunków podejmowania inwestycji zagranicznych z legalnych dochodów, jak mogą sugerować niektóre koncepcje prawno – ekonomiczne. W odniesieniu do legalnego kapitału podstawowe znaczenie należy przypisać uprawdopodobnionym możliwościom zysku, które zależą przede wszystkim od popytu na dany towar bądź usługę na określonym terytorium przy akceptowalnym dla inwestorów poziomie cen. Wysokość obciążeń podatkowych dotyczy konsumpcji już wypracowanego dochodu, a nie samych możliwości jego osiągnięcia. Tym samym poziom opodatkowania, zwłaszcza w powiązaniu z innymi udogodnieniami danego ustawodawstwa, takimi jak brak współpracy międzynarodowej w sprawach podatkowych i karnoskarbowych ze strony tego państwa (terytorium), ma znaczenie dla „inwestorów” dysponujących zapleczem kapitałowym pochodzącym z nielegalnego źródła i chcących ten kapitał wprowadzić do legalnego obiegu prawnego, opodatkowując go przy tym w możliwie najniższy sposób. Teza o falsyfikacji problemu „szkodliwej konkurencji podatkowej” w naukach prawnych ma przeciwstawny charakter wobec dotychczasowego ujęcia tego zjawiska w doktrynie.

Rozdział czwarty poświęcony jest analizie polskich regulacji prawnych przeciwdziałających szkodliwej konkurencji podatkowej, przede wszystkim z perspektywy ich spójności, zupełności i skuteczności. Uzupełnieniem powyższej analizy jest omówienie zagadnienia współpracy międzynarodowej w zakresie przeciwdziałania szkodliwej konkurencji podatkowej. Na kanwie powyższej analizy w ostatnim rozdziale pracy zostały sformułowane wnioski de lege ferenda i de lege lata pod adresem polskiego, a także w ograniczonym zakresie międzynarodowego (europejskiego) ustawodawcy.

Zasadniczym celem piątego rozdziału pracy jest stworzenie spójnego i kompletnego wzorca (modelu) polskiego prawa o przeciwdziałaniu szkodliwej konkurencji podatkowej. Sformułowana została teza, iż prawo o przeciwdziałaniu szkodliwej konkurencji podatkowej powinno mieć w odniesieniu do państw i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w kwalifikowanej postaci „antytransferowy” charakter w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych oraz częściowo w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. Zamierzeniem autora jest wykazanie, iż zakaz transferu kapitału z oraz do państw (terytoriów) stosujących tę formę szkodliwej konkurencji podatkowej jest jedynym w pełni skutecznym zabiegiem normatywnym, eliminującym możliwość prania pieniędzy poprzez ich opodatkowanie w tych reżimach prawnych oraz fikcyjne powiązanie z określonym, legalnym źródłem przychodów, a także quasi legalnego zmniejszania wymiaru podatków należnych w państwie źródła tych środków poprzez ich transfer i opodatkowanie w ustawodawstwach szkodliwych podatkowo. Wykorzystywanie zjawiska szkodliwej konkurencji podatkowej w większości przypadków nie jest możliwe bez dokonania transferu środków finansowych do państw (terytoriów) stosujących szkodliwą konkurencję podatkową, a niekiedy z tych państw (terytoriów) do państwa rezydencji podatkowej beneficjenta transferowanych wartości majątkowych. Autor zaproponował także zróżnicowanie restrykcyjności proponowanych rozwiązań prawnych w zależności od stopnia szkodliwości danego ustawodawstwa, co jest uzależnione przede wszystkim od tego, czy to ustawodawstwo przewiduje współpracę w sprawach podatkowych i karnoskarbowych z państwem źródła transferowanego kapitału. W odniesieniu do państw i terytoriów stosujących z perspektywy państwa polskiego szkodliwą konkurencję  podatkową w zwykłej postaci zaproponowane zostało uzależnienie możliwości zaliczenia transferowanych tam środków finansowych do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych oraz częściowo w podatku  dochodowym od osób fi zycznych11 od spełnienia przez podatnika określonych obowiązków dokumentacyjnych, które wskazywałyby ponad wszelką wątpliwość na rzeczywisty cel gospodarczy danej transakcji oraz jej rynkowy charakter. Końcowa część niniejszego rozdziału pracy poświęcona jest analizie możliwości wprowadzenia proponowanych teoretyczno-prawnych rozwiązań do prawa powszechnie obowiązującego. Autor dowodzi tu, iż ze względu na niektóre postanowienia prawa wspólnotowego, w szczególności zaś treść art. 63 TFUE, szanse te są niewielkie. Z tego względu UE, a więc pośrednio jej wszystkie państwa członkowskie, w tym Polska, najprawdopodobniej będą skazane na szkodliwą konkurencję podatkową, w tym występującą w jej najbardziej niebezpiecznej – kwalifikowanej postaci.

Niniejsza książka powstała w oparciu o rozprawę doktorską, którą obroniłem w kwietniu 2011 r. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, stąd też pragnę wyrazić serdeczne podziękowania mojemu promotorowi profesorowi Witoldowi Modzelewskiemu, bez którego kilkuletniej opieki naukowej niniejsza książka nie mogłaby powstać w jej obecnym kształcie.